Kapitein legt uit waarom cruiseschepen steeds vaker losraken van de kade

Het lijkt wel alsof er elke week weer een cruiseschip losraakt van de kade — en passagiers vragen zich dan af hoe het toch kan dat zulke enorme drijvende hotels zomaar wegdrijven alsof het heliumballonnen zijn.

Om te begrijpen wat hier precies achter zit, hebben we gesproken met een ervaren kapitein. Dit is wat er allemaal speelt.

Het is veel winderiger dan je denkt

Als een cruiseschip aanmeert, wordt het vastgelegd met een nauwkeurig patroon van touwen, de zogenaamde meertrossen. Maar zelfs met meerdere lijnen die het schip op z’n plek houden, kan een plotselinge windvlaag met duizenden kilo’s kracht duwen. Letterlijk.

"De druk op de zijkant van het schip neemt exponentieel toe bij hogere windsnelheden," legde de loods uit.

De bemanning gebruikt een formule om te berekenen hoeveel kracht de wind uitoefent op het schip. Daarin spelen de windsnelheid en het oppervlak dat aan de wind is blootgesteld een rol. Dat oppervlak, ook wel de windage area genoemd, wordt vaak geschat – vooral als exacte afmetingen zoals de hoogte boven de waterlijn niet beschikbaar zijn.

Bij een schip zo groot als de Icon of the Seas (365 meter lang) kan dat leiden tot indrukwekkende krachten:

• Windkracht 3 (Zwakke bries – 8 knopen): 21 ton
• Windkracht 6 (Sterke bries – 25 knopen): 128 ton
• Windkracht 8 (Storm – 37 knopen): 449 ton

Een beetje extra wind kan dus al snel omslaan in honderden tonnen zijwaartse druk. En hoe groter het schip, hoe groter het oppervlak dat door de wind geraakt wordt.

Ook de afmetingen van het schip maken verschil. Kijk maar eens naar onderstaande tabel waarin je ziet hoeveel kracht er op verschillende schepen komt te staan bij verschillende windsterktes:

Schip

Windkracht 3
(8 knopen)

Windkracht 6
(25 knopen)

Windkracht 8
(37 knopen)

Icon of the Seas
(365 m lang)

21 ton

128 ton

449 ton

Serenade of the Seas
(294 m lang)

13 ton

128 ton

284 ton

Silver Moon
(212 m lang)

8 ton

79 ton

174 ton

Nu schepen steeds groter worden, nemen de krachten die erbij komen kijken ook toe. Daardoor kan zelfs een korte windstoot genoeg zijn om een zorgvuldig geplande afmeersituatie in gevaar te brengen.

Recente incidenten

Hieronder zie je enkele recente en behoorlijk angstaanjagende voorbeelden:

Celebrity Edge — Juneau, Alaska (16 juni 2025)

Toen de passagiers aan wal waren, raasde er plotseling een storm over Juneau. Windstoten tot wel 60 mijl per uur braken de meertrossen los, waardoor de Celebrity Edge af dreef naar open water. De bemanning kreeg het schip gelukkig snel weer onder controle, maar het was even flink schrikken.

MSC Seascape — Ocean Cay, Bahama’s (31 mei 2025)

Op Ocean Cay, het privé-eiland van MSC Cruises, ging het mis bij de MSC Seascape. Een plotselinge rukwind brak de meertrossen en de loopbrug viel in het water. Daarbij raakte een passagier gewond die net aan het ontschepen was. Gelukkig kon deze aan boord worden behandeld en de reis weer vervolgen.

Norwegian Epic — Catania, Italië (30 mei 2025)

In de Siciliaanse havenstad Catania zorgde harde wind ervoor dat de meertrossen van de Norwegian Epic knapten. De kracht was zo groot dat delen van de kade werden losgerukt. Twee passagiers vielen in het water toen de loopbrug instortte, maar ze werden snel gered en kwamen er met lichte verwondingen vanaf.

Westerdam — Ketchikan, Alaska (30 mei 2025)

Ook de Westerdam werd verrast door extreme weersomstandigheden. Met windstoten van 60 knopen raakte het schip los in de haven van Ketchikan. Passagiers filmden hoe de loopbrug gevaarlijk bungelde voordat deze in zee stortte.

Hoe blijven schepen normaal gesproken op hun plek?

Dit is een eenvoudige uitleg van hoe cruiseschepen normaal worden vastgelegd:

• Kop- en staartlijnen: trekken het schip naar voren en naar achteren om het strak tegen de kade te houden
• Brede lijnen (breast lines): houden het schip zijwaarts tegen de kade
• Springlijnen: voorkomen dat het schip langs de kade op en neer beweegt

"Een groot cruiseschip gebruikt meestal zes of zeven lijnen aan de voorkant, zes of zeven aan de achterkant en twee of drie springlijnen per kant," vertelde de loods. "We nemen altijd het zekere voor het onzekere, zeker bij grotere schepen."

Maar zelfs met al deze lijnen kan het misgaan.

Het draait allemaal om balans

Voor meertrossen om effectief te zijn, moeten ze goed in balans zijn. Als één lijn te veel spanning krijgt, kan die breken. En als één lijn knapt, krijgen de andere plots extra belasting, waardoor ook die kunnen sneuvelen.

"Lijnen breken meestal doordat de spanning ongelijk verdeeld is – en soms is dat van tevoren al te zien," zei de loods.

Het probleem zit niet alleen in de touwen. Ook de metalen bevestigingspunten op de kade, de zogenaamde bolderen, hebben hun limiet.

"Ik heb bolderen gezien die 200 ton aankunnen, maar veel kunnen minder hebben," aldus de loods. "Daarom verdelen we de lijnen altijd over meerdere bolderen."

Het materiaal telt ook mee

De meeste cruiseschepen gebruiken lieren met trommelmechanisme. Hierbij moet de bemanning handmatig de spanning aanpassen. Sommige vrachtschepen gebruiken automatisch spannende lieren die zich aanpassen aan veranderingen in het weer of het getij.

"Zelfspannende lieren werken goed – maar zelfs die kunnen het begeven als er plotseling een storm overtrekt," zei de loods. "Dan zie je dat ze automatisch lijn geven – en dat is het moment waarop je de loopbrug verliest."

Met andere woorden: zelfs de beste apparatuur redt het soms niet tegen een plotselinge weersomslag.

"Het voortdurend in de gaten houden van de meertrossen is essentieel zolang een schip in de haven ligt," benadrukte de loods.

De bemanning controleert voortdurend de spanning en past deze aan wanneer nodig – maar sommige stormen ontwikkelen zich zo snel dat er amper tijd is om te reageren.

Als het simpelweg te gevaarlijk wordt

Bij slecht weer moeten kapiteins en havenloodsen soms moeilijke keuzes maken. Soms roepen ze hulp in van sleepboten die het schip tegen de kade drukken. In andere gevallen besluiten ze helemaal niet aan te meren.

"In extreme situaties, als harde wind vanaf zee wordt voorspeld, laten we sleepboten het schip tegen de wal drukken," zei de loods. "Maar vaak is het veiliger om eerder te vertrekken of het bezoek helemaal af te blazen."